Od przewagi technologicznej do adaptacji – wpływ dronów światłowodowych na izraelską architekturę bezpieczeństwa

Skala wykorzystania dronów przez Hezbollah 

Dostępne dane wskazują na rosnącą rolę bezzałogowców, choć wymagają uwzględnienia sposobu ich gromadzenia. Według izraelskiego ośrodka Alma Research and Education Center w okresie od 17 kwietnia do 15 czerwca 2026 roku odnotowano łącznie 1 130 ataków Hezbollahu wymierzonych w Izrael oraz siły IDF operujące w południowym Libanie. Z tych ataków 629 odbyło się z użyciem bezzałogowych statków powietrznych (Unmanned Aerial Vehicle, UAV, tzw. dronów), co stanowi 55,7 proc. wszystkich ataków. Podstawę zestawienia stanowią m.in. komunikaty Hezbollahu i materiały otwarto źródłowe, dlatego liczby te nie są równoznaczne z niezależnie potwierdzoną liczbą skutecznych trafień. Drony przestały więc być jedynie dodatkiem do arsenału Hezbollahu, a stały się jednym z podstawowych środków do przeprowadzania ataków. 

Analiza opublikowana 10 września przez ośrodek Calibre Defence pozwala także rozpatrzeć te kwestie dogłębniej, na poziomie taktycznym. Rozkładając 236 udokumentowanych ataków dronami FPV na kategorie celów, autorzy wskazali, że aż 77 proc. (183 ataki) z nich trafiło w pojazdy – na czele z czołgami podstawowymi (Main Battle Tanks, MBT) (22 proc.) oraz transporterami opancerzonymi i bojowymi wozami piechoty (ok. 20 proc.) – co można powiązać ze świadomą doktryną ograniczania mobilności izraelskich sił zbrojnych. Hezbollah osłabia w ten sposób zdolność Izraela do swobodnego manewrowania siłami lądowymi w strefie przygranicznej – tam, gdzie Izrael dąży do ustanowienia trwałej strefy buforowej, mającej sięgać aż po rzekę Litani. 

Skąd komponenty mimo sankcji? 

Zdolność Hezbollahu do pozyskiwania i rozwijania zaawansowanych systemów bezzałogowych pokazuje trudności związane z kontrolą przepływu technologii podwójnego zastosowania, nie stanowi jednak samodzielnego dowodu nieskuteczności całego systemu sankcji. W związku z tym pojawia się pytanie, w jaki sposób ugrupowanie objęte rozległymi sankcjami i ograniczonym dostępem do globalnego systemu finansowego zdołało pozyskać technologie umożliwiające budowę zaawansowanego potencjału bezzałogowego. Analiza źródeł zaopatrzenia organizacji prowadzi do rozbudowanych sieci przemytu i pośredników, często wyjątkowo odpornych na działania służb wywiadowczych i organów ścigania.  

W kwietniu 2025 roku w ramach wspólnej operacji policji hiszpańskiej, francuskiej, włoskiej i niemieckiej, rozbito sieć logistyczną zarządzaną przez Libańczyków w Barcelonie. Sieć ta od co najmniej 2024 roku dostarczała Hezbollahowi setki komponentów dronowych (systemy naprowadzania, silniki, śmigła), wykorzystując legalne kanały dystrybucji na terenie Unii Europejskiej. W czerwcu tego roku władze libańskie aresztowały natomiast, na wniosek Francji, biznesmena podejrzanego o import elementów wykorzystywanych przy produkcji dronów przez Hezbollah. Według doniesień z postępowania miał on przyznać, że sprowadził drogą morską trzy transporty urządzeń i sprzętu elektrycznego, które następnie przekazał osobie podejrzewanej o powiązania z organizacją. Zaprzeczał jednak, by znał rzeczywiste przeznaczenie towaru. Z kolei miesiąc później, w lipcu, syryjskie służby przechwyciły na granicy z Irakiem transport uzbrojenia przeznaczonego dla Hezbollahu, obejmujący m.in. drony oraz szpule światłowodów wykorzystywane do systemów bezzałogowych. Utrzymanie dostępu do tego typu komponentów ma dla Hezbollahu istotne znaczenie, ponieważ umożliwia organizacji rozwój relatywnie tanich systemów bezzałogowych, które mogą zmuszać przeciwnika do angażowania znacznie droższych środków przeciwdziałania.  

Asymetria kosztów na współczesnym polu walki

W związku z tym, że bezzałogowce przekształciły się z pomocniczego środka rozpoznania w jeden z podstawowych instrumentów prowadzenia działań bojowych, jednym z priorytetów rozwoju technologii wojskowych stały się obecnie systemy antydronowe. Większość stosowanych współcześnie systemów obrony powietrznej, takich jak MIM-104 Patriot czy SAMP/T (Surface-to-Air Missile Platform/Terrain – francusko-włoski system rakiet ziemia-powietrze), projektowano bowiem z myślą o zwalczaniu samolotów myśliwskich, bombowców czy pocisków manewrujących. Tanie, masowo wykorzystywane drony stworzyły natomiast kategorię zagrożeń, wobec której tradycyjne systemy obrony powietrznej nie stanowią już optymalnego rozwiązania ani pod względem operacyjnym ani ekonomicznym. 

Wynika to z faktu, że upowszechnienie dronów doprowadziło przede wszystkim do powstania niekorzystnej dla obrońcy asymetrii kosztów. W wielu przypadkach środek napadu powietrznego, który jest wart od kilkuset do kilkudziesięciu tysięcy dolarów może bowiem wymuszać użycie efektorów kosztujących setki tysięcy lub nawet miliony dolarów. Oznacza to, że wyzwanie związane z dronami ma nie tylko wymiar technologiczny, lecz również ekonomiczny, ponieważ zdolność do długotrwałego prowadzenia obrony coraz częściej może zależeć od zdolności utrzymania korzystnej relacji koszt-efekt pomiędzy wartością środka wykorzystywanego do ataku a kosztami jego neutralizacji. W rezultacie jednym z kluczowych wyzwań współczesnych sił zbrojnych staje się nie tylko skuteczne wykrywanie i zwalczanie bezzałogowców, ale także zachowanie opłacalnej relacji między kosztem obrony a ataku. 

Gdy więc systemu Patriot trzeba użyć do zestrzelania drona kamikadze Shahed-136 wskaźnik efektywności kosztowej wymiany (Cost-Exchange Ratio, CER) staje się wówczas skrajnie niekorzystny dla strony broniącej się. Jeśli pocisk rakietowy do Patriota kosztuje od ok. 4 do 5 mln dolarów, dron Shahed-136 od 20 do 30 tys. dolarów, a improwizowany dron FPV 300-2 000 dolarów, to CER wynosi od 150:1 do 230:1 przy Shahedzie, natomiast przy strzale pociskiem rakietowym w amatorski FPV przekracza nawet 2 000:1 (ostatni przykład ma charakter ilustracyjny – w praktyce większość dronów FPV zwalcza się tańszymi środkami, jednak nawet wtedy obrońca ponosi nieproporcjonalnie wysokie koszty związane z utrzymywaniem wielowarstwowego systemu wykrywania i reagowania). Koszt obrony wielokrotnie przewyższa zatem koszt ataku, tworząc asymetrię ekonomiczną, działającą na korzyść strony wykorzystującej tanie systemy bezzałogowe. Problem ten dodatkowo komplikuje fakt, że część najnowszych rozwiązań, w tym drony światłowodowe, ogranicza skuteczność wielu relatywnie tanich metod przeciwdziałania opartych na walce radioelektronicznej, zmuszając obrońców do poszukiwania alternatywnych sposobów ich neutralizacji. 

Zmiana metod neutralizacji

Neutralizacja dronów dzieli się na dwie kategorie – soft-kill, tj. metody niekinetyczne, polegające na zakłócaniu działania systemów pokładowych oraz hard-kill (metody kinetyczne), prowadzące do fizycznego zniszczenia bądź trwałego uszkodzenia celu. Efekt hard-kill mogą wywoływać zarówno środki kinetyczne, jak i niektóre rodzaje broni energii skierowanej. W przypadku dronów światłowodowych skuteczność rozwiązań soft-kill uległa jednak istotnemu ograniczeniu. Środki walki radioelektronicznej, takie jak zagłuszanie sygnału sterującego czy spoofing, polegający na podszywaniu się pod sygnały nawigacji satelitarnej w celu wprowadzenia systemu nawigacyjnego drona w błąd, nie znajdują tutaj zastosowania, ponieważ komunikacja między operatorem a platformą odbywa się za pośrednictwem fizycznego połączenia światłowodowego, którego nie można zakłócić w sposób analogiczny do transmisji radiowej. 

W odpowiedzi na rosnące zagrożenie ze strony dronów światłowodowych Izrael intensyfikuje więc poszukiwania alternatywnych metod zwalczania bezzałogowców, które nie opierają się na zakłócaniu łączności radiowej. Izraelski sektor obronny stopniowo odchodzi w związku z tym od rozwiązań bazujących na neutralizacji soft-kill na rzecz systemów hard-kill. W Ministerstwie Obrony i IDF opracowywanych jest obecnie kilka rozwiązań mających przeciwdziałać zagrożeniu ze strony dronów światłowodowych. 

Jak IDF próbuje odpowiedzieć 

Izraelski system obronny stopniowo odchodzi więc od metod walki radioelektronicznej, przechodząc na systemy detekcji optycznej i akustycznej. Równolegle rozwijane są działania związane z maskowaniem oraz visual signature management (działaniami mającymi na celu ukrycie lub kontrolowanie sygnałów, jakie dany obiekt – żołnierz, pojazd, sprzęt – emituje lub odbija). Obejmują one m.in. wykorzystanie dynamicznych zasłon dymnych podczas przemieszczania się piechoty, czołgów czy transporterów opancerzonych. Jednocześnie intensyfikuje się działania wywiadowcze mające na celu lokalizowanie i eliminowanie operatorów dronów. IDF rozpoczął także montaż siatek ochronnych, których zadaniem jest fizyczne „powstrzymanie” dronów przed uderzeniem w pojazd oraz wymuszanie detonacji głowic w większej odległości od chronionego celu, co może ograniczać skuteczność rażenia. 

Za najbardziej perspektywiczne uznawane są systemy wykorzystujące broń energii skierowanej, przede wszystkim lasery bojowe, takie jak izraelski Iron Beam. Koncentrując wiązkę energii na celu, mogą one w bardzo krótkim czasie uszkodzić konstrukcję drona, zniszczyć jego podzespoły lub doprowadzić do awarii źródła zasilania. Jednocześnie koszt pojedynczego przechwycenia pozostaje nieporównywalnie niższy niż w przypadku użycia klasycznych pocisków rakietowych, co prowadzi do istotnej poprawy wskaźnika CER na korzyść strony broniącej się przed masowymi atakami bezzałogowców. Obecnie rozwijanym przez Izrael uzupełnieniem tej kategorii systemów są mikrofalowe środki rażenia wysokiej mocy (High-Power Microwave, HPM), które zamiast niszczyć pojedynczy cel, generują impulsy elektromagnetyczne, uszkadzające elektronikę wielu dronów jednocześnie. Rozwiązania tego typu są postrzegane jako jedna z najbardziej obiecujących odpowiedzi na zagrożenie związane z rojami bezzałogowców. 

Ponadto, w maju tego roku, po serii śmiertelnych ataków dronami FPV na żołnierzy IDF, premier Benjamin Netanjahu zdecydował o przeznaczeniu 2 mld szekli ze specjalnej rezerwy budżetowej Ministerstwa Obrony na poszukiwanie i wdrażanie nowych rozwiązań przeciwko dronom światłowodowym. Uruchomiony program zakupów obejmuje m.in. inteligentne systemy wspomagania strzelania oparte na sztucznej inteligencji, które mają zwiększyć skuteczność żołnierzy w zwalczaniu dronów przy użyciu broni strzeleckiej. Jednym z bardziej interesujących elementów izraelskiej adaptacji jest bowiem powrót do relatywnie prostych środków walki. Resort obrony rozpoczął zakup strzelb powtarzalnych typu pump-action, których zastosowanie ma zwiększyć skuteczność obrony bezpośredniej przed dronami FPV. Podczas gdy karabin automatyczny wymaga bezpośredniego trafienia w cel, strzelba zwiększa prawdopodobieństwo skutecznego rażenia szybko poruszającego się drona dzięki jednoczesnemu wystrzeleniu wielu pocisków śrutowych. Powstająca strefa rażenia może wówczas uszkodzić śmigło drona albo przerwać światłowód sterujący, powodując jego utratę. 

IDF podjął również decyzję o wyznaczeniu w jednostkach bojowych żołnierzy odpowiedzialnych za zwalczanie dronów. Podobnie jak na froncie ukraińskim, każdy pluton piechoty lub załoga czołgu ma dysponować żołnierzem odpowiedzialnym za krótkodystansową obronę przeciwlotniczą przy użyciu strzelby. Według przedstawicieli resortu obrony rozwiązanie to stanowi relatywnie tani środek obrony bezpośredniej przed dronami FPV i może ograniczyć konieczność wykorzystywania droższych systemów przechwytujących. 

Wnioski

Rozwój dronów światłowodowych nie oznacza utraty przez Izrael przewagi technologicznej, ale pokazuje, że nawet najbardziej zaawansowane systemy wojskowe mogą zostać zmuszone do kosztownej adaptacji przez relatywnie tanie innowacje. Hezbollah nie podważył zdolności Izraela do prowadzenia operacji wojskowych ani nie zniwelował jego przewagi militarnej, ujawnił natomiast ograniczenia części dotychczasowych metod obrony opartych na walce radioelektronicznej. Dostępne materiały pozwalają przede wszystkim mówić o presji na zmiany taktyczne, organizacyjne i zakupowe, a nie o udowodnionej przebudowie całej izraelskiej doktryny bezpieczeństwa. Długofalowe znaczenie obecnej kampanii może więc polegać nie tyle na skali zadanych strat, ile na przyspieszeniu zmian w izraelskim systemie bezpieczeństwa. Przypadek Hezbollahu pokazuje bowiem, że współczesna rywalizacja militarna coraz rzadziej sprowadza się do prostego porównania potencjałów finansowych i technologicznych, a coraz większego znaczenia nabiera zdolność do szybkiej adaptacji. 

Źródła: 

Antebi L., Cheap drones, expensive lessons, CTech by Calcalist, 28 kwietnia 2026 roku, https://www.calcalistech.com/ctechnews/article/bj49qvaa11e 

Berman L., Netanyahu says project to counter drone threat underway, but ‘will take time’, Times of Israel, 3 maja 2026 roku, https://www.timesofisrael.com/netanyahu-says-project-to-counter-drone-threat-underway-but-will-take-time/ 

Bohbot A., Defense establishment developing new solutions against Hezbollah’s fiber-optic FPV drones, The Jerusalem Post, https://www.jpost.com/defense-and-tech/article-897569 

Daoud D., Israeli forces face challenges as Hezbollah ramps up use of FPV drones, FDD’s Long War Journal, 6 maja 2026 roku, https://www.longwarjournal.org/archives/2026/05/israeli-forces-face-challenges-as-hezbollah-ramps-up-use-of-fpv-drones.php 

Egozie A., Fiber-optic FPV drones force Israel and U.S. Army to rethink soldier-level counter-UAS solutions, Autonomy Global, 14 maja 2026 roku, https://www.autonomyglobal.co/fiber-optic-fpv-drones-force-israel-and-u-s-army-to-rethink-soldier-level-counter-uas-solutions/ 

Electronic Warfare: How Fiber-Optic FPV Drones Are Redefining the Ukrainian Battlefield, Army Recognition, 23 kwietnia 2025 roku, https://www.armyrecognition.com/focus-analysis-conflicts/army/conflicts-in-the-world/russia-ukraine-war-2022/electronic-warfare-how-fiber-optic-fpv-drones-are-redefining-the-ukrainian-battlefield 

Gavilan J., Ukraine Delivers 100,000 FPV Drones Through DOT‑Chain Defence, The Defense Post, 28 listopada 2025 roku, https://thedefensepost.com/2025/11/28/ukraine-dot-chain-drones-delivered/ 

Hezbollah’s Pivot to FPV Drones Requires Israeli Overmatch, Institute for the Study of War, 29 lipca 2026 roku, https://understandingwar.org/research/middle-east/hezbollahs-pivot-to-fpv-drones-requires-israeli-overmatch/ 

Kryzhanivska O., Drone Warfare in Ukraine: Key Trends of 2025, 31 grudnia 2025 roku,  https://ukrainesarmsmonitor.substack.com/p/drone-warfare-in-ukraine-key-trends 

Lappin Y., Special Report: Hezbollah’s FPV Explosive Drone Threat, Alma Research and Education Center, 11 maja 2026 roku, https://israel-alma.org/special-report-hezbollahs-fpv-explosive-drone-threat/ 

Polak D., Hezbollah’s FPV Drone Threat: Analysis of Attack Targets, Detection Mechanisms, and Exposure-Reduction Tactics, Alma Research and Education Center, 17 czerwca 2026 roku, https://israel-alma.org/hezbollahs-fpv-drone-threat-analysis-of-attack-targets-detection-mechanisms-and-exposure-reduction-tactics/ 

Pryhodko R., Underestimated Threat: How Hezbollah Drones Are Inflicting Casualties on Israeli Army, Militarnyi, 29 września 2026 roku, https://militarnyi.com/en/articles/underestimated-threat-hezbollah-drones/ 

Scholz J.P., Cheap attack drones break through Israel’s Iron Dome, DW, 23 maja 2026 roku, https://www.dw.com/en/cheap-attack-drones-break-through-israels-iron-dome/a-77235132 

Stracquadanio A., Frustrating Israel, fiber-optic killer drone technology has arrived in southern Lebanon, Defense News, 23 czerwca 2026 roku,  https://www.defensenews.com/global/mideast-africa/2026/06/23/frustrating-israel-fiber-optic-killer-drone-technology-has-arrived-in-southern-lebanon/ 

Systemy antydronowe - wykrywanie, zagłuszanie i neutralizacja dronów, Dron.edu.pl, https://dron.edu.pl/systemy-antydronowe/ 

The Ababil Factor: Dissecting Hezbollah’s FPV Drone Campaign Against Israel, Calibre Defence, 10 września 2026 roku, https://www.calibredefence.co.uk/the-ababil-factor-dissecting-hezbollahs-fpv-drone-campaign-against-israel/ 

Dostęp do źródeł na dzień: 9 października 2026 roku. 

Źródło zdjęcia: U.S. and Israeli distinguished visitors receive a counter unmanned aerial system (C-UAS) capabilities overview during Black Sands 25.2 conducted Oct. 28, 2025, at U.S. Marine Corps Camp Lejeune, N. C. (Photo by SSG Landon Carter, USASOC Public Affairs); Joint U.S. & Israel Forces Test Co-Developed Counter Unmanned Systems Black Sands 25.2 Exercise Advances Technology and Strengthens Partnerships.