#05
EastBridge Insight Week
EastBridge Insight Week #05
Podsumowanie tygodnia 31 sierpnia-6 września przygotowali Młodsi Analitycy
Poniedziałek, 31 sierpnia
Szczyt SCO, Kirgistan. Ruszył 26. szczyt SCO, odbywający się w 25. rocznicę organizacji, pod hasłem „razem dla trwałego pokoju, rozwoju i dobrobytu”. Obecni byli Xi, Putin, Modi, Shehbaz Sharif, Pezeszkian, Alijew, Paszynian i Łukaszenka. Putin zapowiedział osobne rozmowy z Pezeszkianem, wyrażając solidarność z Iranem w związku z amerykańską presją, oraz z Xi. To pierwszy szczyt SCO organizowany przez Kirgistan.
Cieśnina Ormuz. W nocy z poniedziałku na wtorek niezidentyfikowane pociski trafiły w saudyjski VLCC Sidr (operator Bahri) i w liberyjski VLCC Senegal Prosperity (operator Sinokor) w odstępie kilku minut, w okolicy Chasab w Omanie, podczas opuszczania cieśniny Ormuz. Oba tankowce załadowały po 2 mln baryłek ropy saudyjskiej w terminalu Juaymah tydzień wcześniej. UKMTO potwierdziło trzy pociski trafiające jeden z tankowców w tej samej lokalizacji, a firma ochrony morskiej Marisks nazwała to „dalszą eskalacją zagrożenia w korytarzu omańskim”. Pierwsze komunikatu nie informowały o ofiarach.
Kazachstan. W ramach pierwszej dużej rundy nominacji po uruchomieniu nowego jednoizbowego parlamentu Tokajew powołał Jerlana [Jerłana/Erlana] Karina na stanowisko wiceprezydenta – pierwszego od trzech dekad (Karin jest bowiem pierwszą osobą piastującą to stanowisko od czasu jego przywrócenia na mocy nowej konstytucji przyjętej w tym roku). Olzhas Bektenow pozostał premierem, a Aida Bałajewa przeszła z rządu do Rady Bezpieczeństwa. Karin pełnił wcześniej funkcję pierwszego zastępcy szefa Administracji Prezydenckiej.
Wtorek, 1 września
Cieśnina Ormuz. USA wznowiły uderzenia na cele IRGC wokół Cieśniny Ormuz, w tym na wyrzutnie na wyspie Larak, po eksplozjach zgłoszonych w Bandar Abbas, Sirik, Jask i Qeshm. Zbiegło się to z zaostrzeniem presji ekonomicznej: na szczycie G20 w Karolinie Północnej sekretarz skarbu Bessent zapowiedział zamiar „zdławienia gospodarki” reżimu, co oznacza powrót do środków kinetycznych po tygodniach koncentrowania się Waszyngtonu na sankcjach („economic D-Day”). Iran odpowiedział atakami na Jordanię i Bahrajn, z czego oba zostały unieszkodliwione przez obronę powietrzną, a Zjednoczone Emiraty zestrzeliły irańskiego drona nad swoimi wodami — to pierwsza taka wymiana ognia od końca lipca i wyraźny odwrót od dyplomatycznej ścieżki negocjacji.
Szczyt SCO. W kuluarach szczytu SCO Alijew i Paszynian odbyli kolejną rundę rozmów pokojowych. Alijew mówił o Kaukazie Południowym jako o „strefie pokoju”, a Paszynian wspomniał o rozwoju korytarzy transportowych w ramach TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity). To już kolejne spotkanie obu przywódców w tym roku poza formalnym procesem negocjacyjnym.
Egipt. Xi Jinping, w towarzystwie pierwszej damy Peng Liyuan, przyleciał do Egiptu z pierwszą od dekady wizytą. Wizyta zbiegła się z 70. rocznicą nawiązania stosunków dyplomatycznych i odbyła w cieniu groźby amerykańskich sankcji wobec Egiptu za powiązania finansowe z Iranem. W kolejnych dniach Xi i Sisi podpisali serię porozumień, w tym dotyczącego trzeciej fazy Strefy Ekonomicznej Kanału Sueskiego (ok. 200 firm, 4 mld dolarów inwestycji), a także umowy o AI, transporcie i energetyce odnawialnej. We wspólnym oświadczeniu wezwano do zakończenia wojny w Sudanie oraz stwierdzono, że za bezpieczeństwo Morza Czerwonego powinny odpowiadać przede wszystkim państwa nadbrzeżne, co można odczytywać jako poparcie dla egipskiej koncepcji „regionalizacji” bezpieczeństwa, bez udziału zewnętrznych mocarstw.
Środa, 2 września
Zachodni Brzeg. Dwóch nastoletnich Palestyńczyków zginęło podczas nalotu osadników i wojska na wioskę pod Ramallah. Według izraelskiej armii żołnierze weszli do niej, by zabezpieczyć policjantów i cywila, odzyskującego zwierzęta gospodarskie, a gdy mieszkańcy zaczęli rzucać kamieniami, żołnierze otworzyli ogień do „kluczowych prowodyrów”. Od początku 2026 roku co najmniej 79 Palestyńczyków, w tym 19 dzieci, zginęło na Zachodnim Brzegu z rąk osadników lub wojska (dane OCHA) – to kolejny epizod po sierpniowym oblężeniu wioski Kusra, które zostało potępione przez społeczność międzynarodową.
Ukraina. W Kijowie doszło do wymiany ognia między funkcjonariuszami SBU a żołnierzami wywiadu wojskowego HUR – trzech członków HUR zostało rannych, z czego dwóch ciężko. Zełenski nazwał zdarzenie „absolutnie haniebnym” i zapowiedział dochodzenie Prokuratury Generalnej i Państwowego Biura Śledczego oraz wewnętrzne postępowania w obu służbach, po czym odwołał Ołeha Chramowa, szefa departamentu SBU odpowiedzialnego za ochronę tajemnic państwowych. Sprawa uwidacznia poważny problem z koordynacją i kontrolą nad ukraińskimi służbami w czasie wojny.
Czwartek, 3 września
Kazachstan. W kuluarach Wschodniego Forum Ekonomicznego Kazakhstan Nuclear Power Plants i Atomstroyexport (spółka Rosatomu) podpisały kontrakt EPC na budowę pierwszej kazachskiej elektrowni jądrowej Balchasz w obwodzie ałmackim – dwa bloki WWER-1200 o łącznej mocy 2,4 GW, budowa ma potrwać ok. 8 lat. Rosatom został wybrany na lider konsorcjum.
**Kuwejt. Iran zaatakował amerykańskie bazy wojskowe w Kuwejcie, mimo że prezydent USA Donald Trump groził kolejnymi atakami w związku z nowym zaostrzeniem konfliktu, sześć miesięcy po rozpoczęciu wojny. Trump oświadczył, że jego siły zbrojne są gotowe do zaatakowania Iranu „kiedy tylko zechce”, po tym jak intensywne bombardowania amerykańskie obiektów na terenie całego kraju spowodowały śmierć co najmniej 19 Irańczyków. Teheran odpowiedział atakami na amerykańskie cele wojskowe na Bliskim Wschodzie, w tym w Kuwejcie, Jordanii, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Bahrajnie oraz w autonomicznym regionie Kurdystanu w Iraku. Starcia te pogłębiają trwający impas w konflikcie, ponieważ Iran utrzymuje ścisłą kontrolę nad szlakiem eksportu ropy przez Cieśninę Ormuz, a Stany Zjednoczone kontynuują swoją kontrblokadę irańskich portów.
Libia. W Trypolisie doszło do ataku z użyciem drona na skład paliw należący do państwowej spółki National Oil Corporation (NOC). Według NOC atak spowodował niewielkie uszkodzenia zbiorników i rurociągów, ale nie doprowadził do ofiar ani zakłóceń w dostawach paliw. Do zdarzenia doszło kilka tygodni po poważniejszym ataku dronowym na kompleks naftowy w Zawii, w którym zniszczony został zbiornik mieszczący ok. 4,5 mln litrów benzyny.
Piątek, 4 września
Izrael-Gaza. IDF ogłosiło zabicie Mohammada Mahmouda Marshada al-Qadiego, dowódcy kompanii Nukhba Force, który 7 października 2023 r. kierował atakiem na posterunek Sufa i przetrzymywał zakładników w rejonie Rafah – zginął on w środowym nalocie na Chan Junus. Wojsko podało też, że siły w północnej Gazie znalazły się pod ostrzałem, co określono jako „bezczelne naruszenie zawieszenia broni“ i odpowiedziano uderzeniem w tym rejonie. Równolegle ujawniono, że schwytany we wtorek szef wewnętrznych służb bezpieczeństwa Hamasu Muein al-Arabid współpracuje ze śledczymi Shin Bet, dostarczając cennych informacji o uzbrojeniu, personelu i infrastrukturze organizacji – jego aresztowanie miało wywołać w Hamasie obawy przed kolejnymi izraelskimi operacjami. Działania te trwają mimo prób wdrożenia popieranego przez USA planu rozbrojenia Hamasu, którego postępy stanęły w miejscu przed spodziewanymi pod koniec października wyborami do Knesetu.
Ukraina. Rosyjski dron uderzył w centralny budynek SBU przy ulicy Wołodymyrskiej w Kijowie. Rannych zostało co najmniej pięć osób (niektóre źródła wskazują na około 12). Zełenski przekazał, że celem ataku był gabinet kierownictwa SBU i polecił szefowi służby przygotowanie „namacalnej odpowiedzi” wobec Rosji, najlepiej będącej „lustrzanym odbiciem” tego uderzenia. Trafienie w centralną siedzibę SBU ma wymiar symboliczny, godząc w instytucjonalne centrum ukraińskiego systemu bezpieczeństwa.
Sobota, 5 września
USA-Iran. Siły amerykańskie zaatakowały trzy irańskie tankowce po tym, jak IRGC wystrzelił pociski balistyczne w kierunku amerykańskiego lotniskowca i niszczyciela, które uniknęły trafienia bez strat w ludziach. USA trwale unieruchomiły tankowce M/T Downy (koło wyspy Kharg) i M/T Stark 1 (koło Jask) oraz zniszczyły niezaładowany M/T Kylo w Zatoce Omańskiej. Admirał Brad Cooper (CENTCOM) ostrzegł przed wyższym kosztem gospodarczym za każdy ostrzał amerykańskich okrętów, a sekretarz obrony Pete Hegseth zapowiedział „niszczenie i zatapianie” irańskich tankowców. Iran nazwał uderzenia „nielegalną agresją”, naruszającą Kartę Narodów Zjednoczonych, a szef parlamentu Ghalibaf zapowiedział „szybszą, cięższą i bardziej bolesną” odpowiedź.
Genewa. 128 państw-stron Konwencji o niektórych rodzajach broni konwencjonalnej uzgodniło niewiążący tekst mający otworzyć drogę do międzynarodowych zasad dotyczących „robotów-zabójców”. Jest to pierwszy tego rodzaju krok po ponad dekadzie rozmów, osiągnięty mimo sprzeciwu USA i Rosji, które opowiadają się za utrzymaniem krajowych wytycznych zamiast przyjmowania regulacji międzynarodowych. Organizacja Stop Killer Robots oceniła, że definicja broni autonomicznej i zabezpieczenia dla ludności cywilnej zostały w ostatniej chwili znacząco osłabione. Porozumienie zapadło w kontekście rosnącego wykorzystania takich systemów w konfliktach na Ukrainie, w Sudanie i na Bliskim Wschodzie.
Niedziela, 6 września
Rosja-Ukraina. Wysłannicy Trumpa, Steve Witkoff i Jared Kushner, spotkali się w niedzielę w Kijowie z Zełenskim. Była to ich pierwsza wizyta w tym kraju w roli negocjatorów, po sobotnich trzygodzinnych rozmowach z Putinem w Moskwie. W piątek Trump zasugerował bowiem, że ma nową propozycję dla obu przywódców. Rosja i Ukraina obiecały na czas weekendu wstrzymać ataki na stolice.
USA–Iran. Obie strony nasiliły ataki na statki: USA zaatakowały trzy tankowce, unieruchamiając dwa i niszcząc trzeci jako część irańskiej „sieci cieni” finansującej siły zbrojne kraju. Iran w odwecie zaatakował sześć jednostek powiązanych z USA w regionie, po tym jak wcześniej wystrzelił rakiety w kierunku dwóch amerykańskich okrętów.
OPEC. Od marca OPEC+ ma trudności z wdrażaniem decyzji o zwiększeniu wydobycia z powodu zamknięcia Cieśniny Ormuz, przez co producenci z Zatoki nie skorzystali na wzroście cen ropy (96 dolarów za baryłkę, o jedną trzecią więcej niż przed wojną z Iranem), co dodatkowo osłabiło atrakcyjność organizacji, z której w maju wystąpiły Zjednoczone Emiraty Arabskie (wcześniej trzeci co do wielkości producent), a podobny krok rozważa Wenezuela. Państwa OPEC+ zdecydowały więc, że nie zwiększą wydobycia ropy w październiku. Eksperci tłumaczą, że ze względu na wojnę w Zatoce Perskiej decyzje kartelu mają minimalny wpływ na światowy rynek ropy. Arabia Saudyjska, Rosja, Irak, Kuwejt, Algieria, Kazachstan i Oman zdecydowały, że – w przeciwieństwie do września – kartel nie podniesie limitów produkcji ropy, gdyż okazuje się, że przez wojnę USA z Iranem i blokadę cieśniny Ormuz, a także przez ukraińskie ataki na rosyjskie rafinerie i porty oraz sankcje nałożone na Rosję, kraje OPEC+ produkują mniej ropy, niż planowały.
Źródła:
https://www.outlookindia.com/national/pm-modi-xi-jinping-putin-gather-in-bishkek-for-26th-sco-summit
https://www.al-monitor.com/originals/2026/09/two-tankers-carrying-saudi-oil-attacked-strait-hormuz
https://timesca.com/kazakhstan-vice-president-prime-minister-approved/
https://www.newsweek.com/us-resumes-iran-war-strikes-economic-pressure-trump-12390872
https://www.indexbox.io/blog/sco-summit-2026-call-for-multipolar-world-order/
https://www.newarab.com/news/xis-cairo-visit-tests-egypts-ties-washington
https://www.reuters.com/world/states-reach-agreement-autonomous-weapons-talks-geneva-2026-09-05/