EastBridge Insight Week #09 | EastBridge Think Lab

28 września (poniedziałek)

Iran i Stany Zjednoczone, spór o dalsze rozmowy po odrzuceniu propozycji Teheranu. Szef irańskiej dyplomacji Abbas Araghczi oświadczył, że Iran jest przygotowany na wznowienie wojny i „stawi czoła każdej nowej agresji, nawet gdyby miała doprowadzić do wojny apokaliptycznej [tłumaczenie autora]”. Wypowiedź padła w odpowiedzi na pytanie o doniesienie „Wall Street Journal”, według którego Donald Trump mógłby rozważyć wznowienie bombardowań po listopadowych wyborach połówkowych. Araghczi nie twierdził, że taka decyzja już zapadła. Irańska delegacja przy ONZ informowała, że nie planuje w tym tygodniu kolejnego spotkania z przedstawicielami USA, co kontrastowało z wypowiedzią Trumpa o spodziewanych dalszych rozmowach. Ambasador USA przy ONZ Mike Waltz określił irańską propozycję siedmiodniową jako cyniczną próbę uzyskania złagodzenia sankcji i dostępu do zamrożonych aktywów. Dowództwo Centralne USA (CENTCOM) zaprzeczyło twierdzeniom Korpusu Strażników Rewolucji o przejęciu w Cieśninie Ormuz drugiego amerykańskiego bezzałogowego pojazdu podwodnego, utrzymując, że wszystkie operacyjne systemy tego typu pozostają pod kontrolą USA. Według NBC News 14 września irański pocisk manewrujący trafił w cieśninie jednostkę, na której znajdowali się amerykańscy marines, raniąc ośmiu z nich. Wcześniej irańscy konserwatywni deputowani krytykowali Araghcziego za kontakty z wysłannikami Waszyngtonu i kwestionowali jego umocowanie do prowadzenia takich rozmów.

Irak, wznowienie lotów między Nadżafem a Iranem pod presją ugrupowań zbrojnych. Iraqi Airways wznowiły połączenia między Nadżafem a irańskimi lotniskami, zawieszone po wprowadzeniu przez Waszyngton sankcji wymierzonych w podmioty współpracujące z irańskimi przewoźnikami. Iracka agencja prasowa przypisała to staraniom premiera Alego az-Zajdiego. Ambasador Iraku w Teheranie wyjaśnił, że rząd nie wydał decyzji o wstrzymaniu lotów, a zagraniczne firmy obsługi naziemnej same odmówiły świadczenia usług z obawy przed sankcjami. Tego samego dnia setki zwolenników proirańskich ugrupowań demonstrowały przed lotniskiem w Nadżafie, a część frakcji zagroziła doprowadzeniem do upadku rządu. Stany Zjednoczone wydały ograniczone, miesięczne zezwolenie obejmujące wyłącznie loty z Nadżafu i z powrotem, przeznaczone dla irańskich pielgrzymów.

Sudan, władze Kordofanu Północnego oskarżają RSF o ataki dronów na Al-Ubajjid. Rząd stanowy poinformował, że Siły Szybkiego Wsparcia zaatakowały dronami obiekty cywilne w stolicy stanu, w tym kompleks sportowy oraz prywatną uczelnię Szikan. W pierwszym oficjalnym komunikacie władz stanowych podano, że nie odnotowano ofiar ani strat materialnych. Późniejsza relacja Radio Tamazuj, powołująca się na lokalne źródła, mówiła jednak o dwóch zabitych i kilku rannych, dlatego bilans należy uznać za niejednoznaczny. Władze wezwały społeczność międzynarodową i organizacje praw człowieka do potępienia ataków i udokumentowania naruszeń. RSF nie odniosły się do zarzutów.

29 września (wtorek)

Arabia Saudyjska, atak drona na stację energetyczną zasilającą Meczet Proroka w Medynie. O godz. 5:11 czasu lokalnego dron uderzył w stację rozdzielczą Tajba w Medynie, dostarczającą energię do Meczetu Proroka. Jeden transformator został wyłączony z eksploatacji, ale sieć elektroenergetyczna działała bez zakłóceń. Koalicja pod przewodnictwem Arabii Saudyjskiej poinformowała o zdarzeniu dopiero 1 października, przypisując je Hutim na podstawie analizy szczątków drona. Rzecznik koalicji gen. Turki al-Maliki zarzucił ugrupowaniu próby atakowania obu świętych meczetów. Huti zaprzeczyli, określając oskarżenie jako kłamstwo mające przykryć brak dowodów na wcześniejszy zarzut ataku na Mekkę.

Iran, Araghczi odbiera w Dosze odpowiedź Waszyngtonu na propozycję siedmiodniową. W drodze powrotnej z Nowego Jorku minister spotkał się wieczorem z katarskimi mediatorami, którzy przekazali mu stanowisko USA wobec irańskiego planu budowy zaufania. Według rozmówcy agencji Reuters strony nie spierały się o elementy planu, lecz o kolejność i terminy ich realizacji. Teheran proponował, by po spełnieniu jego warunków pierwsze kroki zostały wykonane w ciągu 4–5 dni, Cieśnina Ormuz została otwarta szóstego dnia, a bezpośrednie rozmowy rozpoczęły się siódmego. Warunki obejmują zniesienie blokady irańskich portów, uwolnienie zamrożonych środków, wyłączenie eksportu ropy spod sankcji oraz wstrzymanie działań zbrojnych na wszystkich frontach.

30 września (środa)

Irak, koniec misji koalicji i wycofanie wojsk amerykańskich. Siły Stanów Zjednoczonych opuściły ostatnie bazy w Irbilu, co zakończyło misję międzynarodowej koalicji przeciwko tzw. Państwu Islamskiemu i ponad dwudziestoletnią obecność wojskową USA w Iraku. W Bagdadzie rozpoczęły się czterodniowe obchody określane jako „Dni Suwerenności”, trwające od 30 września do 3 października. Premier Ali az-Zajdi określił 1 października jako początek nowego etapu suwerenności. Doradca premiera ds. bezpieczeństwa Kasim al-Aradżi zaznaczył, że zakończenie misji nie oznacza końca partnerstwa, a Irak zamierza budować dwustronne relacje w dziedzinie bezpieczeństwa z USA, NATO i pozostałymi członkami koalicji, obejmujące szkolenia, doradztwo i wymianę informacji wywiadowczych. Rzecznik Pentagonu Sean Parnell oświadczył, że odpowiedzialność za pozostałe wyzwania, w tym ISIS i proirańskie milicje, spoczywa teraz na rządzie irackim. Proirańskie ugrupowania przedstawiają wycofanie jako własne zwycięstwo. Wcześniej 30 września wskazywano także jako termin rozbrojenia milicji, lecz termin ten został wycofany. Nowy plan przewiduje zakończenie procesu najpóźniej do 30 czerwca 2027 roku.

Iran, rząd zapoznaje się z odpowiedzią USA. Rzeczniczka rządu Fatemeh Mohadżerani poinformowała, że Araghczi przedstawił na posiedzeniu gabinetu sprawozdanie z wizyty w Nowym Jorku oraz otrzymaną propozycję amerykańską, nie ujawniając jej treści. Prezydent Masud Pezeszkian oświadczył, że porozumienie musi być korzystne dla obu stron. Tego samego dnia Stany Zjednoczone objęły sankcjami dziesięć osób i podmiotów z Iranu, Hongkongu i Pakistanu, którym zarzucono pozyskiwanie uzbrojenia i komponentów dla irańskiego resortu obrony. Trump zapowiedział, że decyzja w sprawie Iranu zapadnie bardzo szybko.

Zjednoczone Emiraty Arabskie i Izrael, atak w kokpicie samolotu FlyDubai lecącego do Tel Awiwu. Podczas lotu FZ1073 z Dubaju do Tel Awiwu, ze 174 pasażerami na pokładzie, drugi pilot zaatakował w kokpicie kapitana, obywatela Indii Smita Machchhara, i próbował przejąć stery. Ranny kapitan zdołał otworzyć drzwi kabiny, a pasażerowie i członkowie załogi obezwładnili napastnika. Dwóch pilotów podróżujących jako pasażerowie przejęło kontrolę nad maszyną i wylądowało awaryjnie w Tabuku w Arabii Saudyjskiej. W pierwszych godzinach po incydencie motyw sprawcy nie był jeszcze oficjalnie ustalony. Izraelski premier Benjamin Netanjahu mówił o podejrzeniu próby celowego rozbicia samolotu. Późniejsze śledztwo ZEA zakwalifikowało zdarzenie jako próbę aktu terrorystycznego.

Syria, zamach na autobus w prowincji Hims i wybuch gazociągu pod Damaszkiem. Nieznani sprawcy ostrzelali autobus przewożący pracowników prywatnej firmy, zabijając siedem osób i raniąc cztery – wśród ofiar jest pracownik syryjskiego przedsiębiorstwa energetycznego. Kilka godzin wcześniej doszło do eksplozji i pożaru gazociągu przy elektrowni Tiszrin we Wschodniej Ghucie, w wyniku czego z powodu braku gazu wyłączono trzy elektrownie: Tiszrin, Dajr Ali i An-Nasirijja. Był to drugi taki incydent w ciągu dwóch dni, po wybuchu z 28 września na linii między Asz-Szulą a Dajr az-Zaur. Minister energii Muhammad al-Baszir przyznał, że przyczyna eksplozji pozostaje nieustalona.

Arabia Saudyjska, Rijad wyklucza ustępstwa w sprawie bezpieczeństwa. Następca tronu Muhammad ibn Salman oświadczył, że królestwo nie pójdzie na kompromis w kwestii własnego bezpieczeństwa, zarzucając Hutim wybór chaosu. Pakistan zadeklarował, że w razie zagrożenia ze strony Hutich udostępni Arabii Saudyjskiej wszelkie niezbędne środki. Dzień wcześniej sekretarz stanu Marco Rubio rozmawiał z saudyjskim ministrem spraw zagranicznych Fajsalem ibn Farhanem o bezpieczeństwie regionalnym, w tym o sytuacji w Jemenie.

1 października (czwartek)

Stany Zjednoczone, trzeci lotniskowiec i około 9 tys. żołnierzy w drodze na Bliski Wschód. Pentagon kieruje do regionu grupę uderzeniową lotniskowca USS Theodore Roosevelt, który opuścił San Diego, oraz zespół desantowy z okrętem USS Makin Island, łącznie ponad 7 tys. marynarzy i około 2 tys. żołnierzy piechoty morskiej. W regionie operują już lotniskowce USS George H. W. Bush i USS George Washington, a liczebność sił amerykańskich przekracza 50 tys. żołnierzy. Według Associated Press trzy lotniskowce mogą znaleźć się w regionie pod koniec października, natomiast „Wall Street Journal” podaje, że całość sił dotrze tam do końca listopada. Trump ponownie ostrzegł przed możliwością nowych uderzeń na Iran. Agencja Reuters poinformowała, że wyżsi rangą irańscy dowódcy analizują plany rozszerzenia listy celów poza obiekty powiązane z USA na wypadek wznowienia amerykańskiej kampanii.

Jemen, doniesienia o nalotach na Sanę i walki pod Ta’izz. Kilka godzin po oskarżeniu Hutich o atak na Medynę ugrupowanie poinformowało o saudyjskich nalotach na Sanę oraz prowincje Sada, Ta’izz i Amran. Rijad nie potwierdził tych doniesień. Armia jemeńska podała, że w starciach na południe od Ta’izz zginęło 30 bojowników Hutich, a 50 zostało rannych.

Armenia i Azerbejdżan, azerbejdżański żołnierz postrzelił mieszkankę wsi Szaki. Około godz. 14:00 uzbrojony mężczyzna wszedł do domu we wsi Szaki w prowincji Sjunik i postrzelił w nogę 39-letnią kobietę, po czym uciekł. Zatrzymano go około 15:30 w innym miejscu tej samej miejscowości. Okazał się nim azerbejdżański żołnierz Nasimi Musajew. Według armeńskiej Służby Bezpieczeństwa Narodowego Baku informowało 29 września, że wojskowy opuścił jednostkę w niewyjaśnionych okolicznościach i mógł nielegalnie przekroczyć granicę. Stan poszkodowanej jest stabilny. Prokuratura wszczęła postępowanie, które następnego dnia rozszerzono o kolejne zarzuty, a sąd zastosował dwumiesięczny areszt.

Liban, izraelskie działania na południu kraju. Libańskie media państwowe poinformowały o silnej detonacji przeprowadzonej przez wojska izraelskie w miejscowości Madżdal Zun. Armia izraelska podała, że zniszczyła tunel Hezbollahu. 2 października izraelska artyleria ostrzelała m.in. rejon Mardż Ujun, w tym okolice tamtejszej rafinerii. W kolejnych dniach izraelskie ostrzały i detonacje obejmowały liczne miejscowości południowego Libanu.

Azja Centralna, finansowanie Rogunu i pierwszy kirgiski satelita. Izba niższa parlamentu Tadżykistanu 1 października ratyfikowała umowę dotyczącą grantu Banku Światowego w wysokości 300 mln dolarów na drugą fazę finansowania elektrowni wodnej Rogun. Sam grant został zatwierdzony przez Bank Światowy 30 czerwca 2026 r. Tego samego dnia rakieta Falcon 9 wyniosła na orbitę pierwszy narodowy satelitę Kirgistanu. Podczas tego samego startu na orbitę trafił także NIS PocketQube — pikosatelita opracowany przez uczniów Nazarbayev Intellectual School w Astanie.

2 października (piątek)

Stany Zjednoczone, narada w Camp David w sprawie Iranu i Jemenu. Według portalu Axios najważniejsi członkowie administracji przez kilka godzin omawiali dalsze kroki w wojnie z Iranem oraz konflikt saudyjsko-jemeński. Spotkaniu, którego nie zapowiedziano publicznie, przewodniczył wiceprezydent J.D. Vance. Uczestniczyli w nim m.in. sekretarz stanu Marco Rubio, sekretarz obrony Pete Hegseth, wysłannik Steve Witkoff, dyrektor CIA John Ratcliffe, przewodniczący Kolegium Połączonych Szefów Sztabów gen. Dan Caine oraz sekretarz skarbu Scott Bessent.

Sudan, armia ogłasza zajęcie Al-Mazrub w Kordofanie Północnym. Siły zbrojne poinformowały o przejęciu pełnej kontroli nad miastem po ciężkich walkach, w których RSF miały ponieść straty w ludziach i sprzęcie. Źródło wojskowe określiło Al-Mazrub jako największy bastion RSF w tym stanie. Rzecznik sił specjalnych Muhammad Dejdan podkreślił, że miasto łączy Kordofan Północny z Zachodnim, a jego zajęcie służy odcięciu linii zaopatrzenia przeciwnika.

Jemen i Arabia Saudyjska, kolejne uderzenia i propozycja Teheranu. Siły rządowe przeprowadziły dwadzieścia uderzeń na pozycje Hutich w prowincji Ta’izz, a koalicja poinformowała o przechwyceniu pocisku balistycznego wymierzonego w Chamis Muszajt. Minister spraw zagranicznych Pakistanu Ishaq Dar ujawnił, że Iran zasugerował podjęcie politycznego dialogu z Hutimi.

3 października (sobota)

Arabia Saudyjska, Huti deklarują atak na obiekt Aramco w Rijadzie. Ugrupowanie oświadczyło, że uderzyło w instalację koncernu Aramco w saudyjskiej stolicy w odwecie za naloty na Sanę i inne prowincje Jemenu. Świadek cytowany przez agencję Reuters widział ogień i dym w pobliżu obiektu.

**Zjednoczone Emiraty Arabskie, incydent na pokładzie FlyDubai uznany za próbę zamachu terrorystycznego. Prokurator generalny Hamad Sajf asz-Szamsi poinformował, że drugi pilot usiłował dokonać aktu terrorystycznego, atakując kapitana toporkiem awaryjnym i próbując przejąć kontrolę nad samolotem. Źródła medialne i służbowe zidentyfikowały podejrzanego jako 29-letniego obywatela Omanu Hamama al-Hammamiego. Według ABC News, gdy pracował jako szkolący się drugi pilot Oman Air w 2024 roku, znaleziono przy nim materiały ekstremistyczne. Został wówczas odsunięty od latania na rok, choć pozwolono mu nadal wykonywać pracę administracyjną. Izraelskie i emirackie służby badały jego ewentualne powiązania i motyw działania. Flydubai zawiesił połączenia z Izraelem już 1 października, po incydencie z 30 września.

Stany Zjednoczone i Iran, wydalenie dwóch członków irańskiej delegacji przy ONZ. Według portalu Axios dwaj członkowie irańskiej delegacji na Zgromadzenie Ogólne ONZ zostali zmuszeni do opuszczenia Stanów Zjednoczonych, po tym jak sekretarz stanu Marco Rubio zażądał wyjazdu delegacji.

4 października (niedziela)

Jemen, zapowiedź szerokiej kampanii przeciwko Hutim. Przewodniczący Rady Przywództwa Prezydenckiego Raszad al-Alimi ogłosił rozpoczęcie dużej operacji wojskowej przeciwko Hutim. Rzecznik koalicji gen. Turki al-Maliki oświadczył, że Arabia Saudyjska ma prawo do obrony przed atakami ugrupowania, i zadeklarował pełne wsparcie operacyjne dla armii jemeńskiej aż do jego wyeliminowania. Tureckie MSZ poinformowało, że 5 października w Rijadzie zbierze się komitet porozumienia obronnego z Mekki, łączącego Turcję, Arabię Saudyjską i Pakistan.

Iran, Ghalibaf uzależnia otwarcie Cieśniny Ormuz od spełnienia siedmiu warunków. Przewodniczący parlamentu Mohammad Bagher Ghalibaf oświadczył, że cieśnina nie zostanie otwarta, dopóki nie zostanie spełnionych siedem irańskich warunków zapisanych w czerwcowym Memorandum z Islamabadu zawartym ze Stanami Zjednoczonymi. Dodał, że czas przeciągania procesu i narzucania jednostronnych żądań dobiegł końca.

Stany Zjednoczone i Wielka Brytania, wycofanie bombowców B-1 z bazy RAF Fairford. Według „New York Times” Stany Zjednoczone w ciągu jednego dnia wycofały z brytyjskiej bazy wszystkie 12 rozmieszczonych tam bombowców B-1B. Pentagon i Dowództwo Europejskie USA potwierdziły ich powrót do baz macierzystych. Wycofanie nastąpiło w związku z informacjami o wiarygodnym zagrożeniu dla bazy. Amerykańscy i brytyjscy urzędnicy podejrzewali możliwy związek zagrożenia z Iranem [komentarz: ale na 4 października nie było podstaw, by przedstawiać irańskie sprawstwo jako ustalony fakt]. Kilku mężczyzn zatrzymanych wcześniej w związku z podejrzeniem przygotowywania aktu terrorystycznego, w tym obywatel Wielkiej Brytanii i Iranu, zostało zwolnionych za kaucją w toku dalszego śledztwa.

Źródła:

Just Security: Early Edition, 28 września https://www.justsecurity.org/159075/early-edition-september-28-2026/

Just Security: Early Edition, 2 października https://www.justsecurity.org/159499/early-edition-october-2-2026/

Just Security: Early Edition, 5 października https://www.justsecurity.org/159662/early-edition-october-5-2026/

GlobalSecurity.org: kalendarium wojny z Iranem https://www.globalsecurity.org/military/ops/iran-war-update.htm

Al Jazeera: relacja z 28 września https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/9/28/iran-war-live-tehran-warns-its-fully-prepared-for-war-amid-hormuz-tensions

IranWire / Reuters: odpowiedź USA na plan siedmiodniowy https://iranwire.com/en/news/158298-reuters-tehran-receives-us-response-to-seven-day-plan-via-qatari-mediators/

Kurdistan24: spór o kolejność kroków https://www.kurdistan24.net/en/story/942944/iran-receives-us-response-to-seven-day-hormuz-proposal-gap-is-over-sequencing-not-substance

Boston Globe / AP: posiedzenie irańskiego rządu https://www.bostonglobe.com/2026/09/30/nation/iran-receives-us-response-end-war/

US News / AP: trzeci lotniskowiec i 9 tys. żołnierzy https://www.usnews.com/news/us/articles/2026-10-01/us-is-moving-thousands-of-troops-aboard-ships-to-the-mideast-as-trump-weighs-new-strikes-on-iran

Political Wire / WSJ: wzmocnienie sił USA https://politicalwire.com/2026/10/01/u-s-sending-third-aircraft-carrier-to-middle-east/

Al Jazeera: atak na stację energetyczną w Medynie https://www.aljazeera.com/news/2026/10/1/saudi-led-coalition-says-power-station-attacked-in-medina-blames-houthis